คำถามที่ถามบ่อย ๆ

ไมโครเครดิต คือ อะไร

1. ไมโครเครดิต คือ อะไร

2. สถาบันไมโครไฟแนนซ์ (MFI) คือ อะไร

3. ลูกค้าไมโครไฟแนนซ์ คือ ใคร

4. ไมโครเครดิตช่วยคนจนได้อย่างไร

5. คนจน จนเกินไปที่จะออมเงินหรือเปล่า

6. ทำไมสถาบันการเงินถึงคิดดอกเบี้ยเงินกู้สูงให้กับคนจน

1. ไมโครเครดิต คือ อะไร

ไมโครเครดิต คือ การขยายเงินกู้จำนวนเล็ก ๆ (เงินกู้ขาดเล็ก) ให้แก่คนที่ไม่มีงานทำ ผู้ประกอบการที่เป็นคนจน คนที่สังคมรังเกียจ และ ผู้ที่อาศัยอยู่ในถิ่นทุรกันดาร ที่ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินกู้ของธนาคารได้ ซึ่งคนเหล่านั้นจะขาดแคลนในเรื่องหลักทรัพย์ค้ำประกัน ความมั่นคงของงาน และประวัติการเงิน เนื่องด้วยคุณสมบัติที่ต่ำดั งนั้นพวกเขาไม่สามารถที่จะเข้าถึงแหล่ง่งเงินกู้ทั่วไปได้ ไมโครเครดิตเป็นส่วนหนึ่งของไมโครไฟแนนซ์ เพราะเป็นระบบการเงินที่บริการอย่างกว้างขวาง นอกจากจะให้เงินกู้ แก่คนจนแล้ว ยังบริการด้านอื่น ๆ อีก เช่น ประกันภัย และการออมเงิน

ไมโครเครดิตนั้นได้เริ่มขึ้นครั้งแรกในประเทศบังกลาเทศ ซึ่งเป็นประเทศที่คนจนประสบความสำเร็จ ที่ใช้เงินกู้ขนาดเล็กขยายกิจการธุรกิจขนาดเล็กและเสริมรายได้ และในอีกหลายกรณีที่พวกเขาประสบความสำเร็จ เช่น เริ่มมีฐานะที่มั่นคง และหลุดพ้นจากความจน

แนวความคิดของไมโครเครดิตกลายเป็นที่รู้จักมากในการเปิดเผยขององค์กรสหประชาชาติ ปี 2005 ซึ่งได้จัดเป็นปีสากลแห่งไมโครเครดิต และในปี 2006 ดร.ยูนูส และองค์กรของเขาที่ทำงานกับคนจนจึงได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพด้วย

Back to top

2. สถาบันไมโครไฟแนนซ์ (MFI) คือ อะไร

สถานบันไมโครไฟแนนซ์ คือสถาบันที่บริการด้านการเงินให้ประชาชนที่ยากจน ซึ่งสถาบันเหล่านี้ได้รวมถึง เอ็น จี โอ เครดิตยูเนี่ยน สหกรณ์ ธนาคารพาณิชย์ทั้งหลาย และ สถาบันการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร ( ซึ่งสถาบันเหล่านี้บางสถาบันได้เปลี่ยนจาก เอ็น จี โอ มาเป็นสถาบันการเงินกำกับ) และบางส่วนเป็นเจ้าของธนาคาร เช่น ธนาคารออมสิน และ ธนาคารการเกษตรและสหกรณ์ (ธ ก ส)

มีหน่วยงานที่เป็น เอ็น จี โอ และ มูลนิธิหลายแห่ง ในประเทศไทย ที่บริการด้านการเงิน อย่างไรก็ตามส่วนใหญ่หน่วยงานเหล่านี้จะให้บริการด้านกิจกรรมการพัฒนาที่ไม่เกี่ยวกับการเงิน และ หน่วยงานเหล่านี้ไม่อยากเรียกตนเองว่า เป็นสถาบันการเงิน แต่โดยภาพรวมของอุตสาหกรรมไมโครเครดิตแล้ว ถ้าหน่วยงานใดที่ทำกิจกรรมหรือประกอบการเกี่ยวกับบริการด้านการเงินให้คนจนแล้ว เราจะเรียกหน่วยงานนี้ว่า สถาบันการเงิน หรือ ไอ เอ็ม เอฟ

Back to top

3. ลูกค้าไมโครไฟแนนซ์ คือ ใคร

ตามแบบฉบับแล้ว ลูกค้าไมโครไฟแนซ์ คือ คนที่มีรายได้ต่ำ และไม่สามารถเข้าถึงสถานบันการเงินได้ ลูกค้าไมโครไฟแนนซ์จะเป็นนนายจ้างของตนเอง ประกอบธุรกิจขนาดเล็ก ในชุมชนยากไร้ โดยทั่วไปแล้วจะทำธุรกิจการเกษตรขนาดเล็ก และอีกส่วนหนึ่งจะทำธุรกิจการค้าเล็ก ๆ เพื่อหารายได้ เช่น การประกอบอาชีพเกี่ยวกับกระบวนการทำอาหาร และ การค้าเล็กๆ สำหรับในชุมชนเมืองแล้ว กิจกรรมไมโครไฟแนนซ์ จะหลากหลายกว่าในชุมชนชนบท รวมถึงคนที่เป็นแม่ค้า ด้านการบริการ ช่าง แม่ค้าขายของตามข้างถนน ฯลฯ สรุปแล้วลูกค้าของไมโครไฟแนนซ์ คือ คนยากจน และ คนที่มีฐานะไม่มั่นคง ที่มีรายได้อยู่แล้วแต่ไม่มากและต้องการขยายธุรกิจขนาดเล็กเพื่อเสริมสร้างรายได้

Back to top

4. ไมโครเครดิตช่วยคนจนได้อย่างไร

จากประสบการณ์แสดงให้เห็นว่า ไมโครไฟแนนซ์สามารถช่วยคนจนให้มีรายได้เพิ่มขึ้น สร้างธุรกิจให้พวกเขา และช่วยบรรเทาความเสี่ยงในการดำเนินชิวิตของเขา และสามารถเป็นเครื่องมือให้อำนาจกับคนจน โดยเฉพาะผู้หญิงสามารถเปลี่ยนฐานะของครอบครัวให้ดีขึ้นได้ ความจนนั้นมีหลายระดับ การบริการด้านการเงินของไมโครไฟแนนซ์ เพื่อการต่อสู้และต่อต้านความยากจน เช่น ไมโครไฟแนนซ์ ช่วยให้คนจนเสริมสร้างรายได้ในการขยายธุรกิจ และยังช่วยให้คนจนที่ไม่มีงานทำ สร้างธุรกิจของตัวเอง ทำให้ความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ไม่ว่าจะเรื่องของอาหารการกิน การศึกษาของบุตรหลาน โดยเฉพาะผู้หญิงทำให้พวกเขามีความมั่นใจ และมีอำนาจในการติดต่องานกับสถาบันหรือหน่วยงานด้วยตนเอง

Back to top

5. คนจน จนเกินไปที่จะออมเงินหรือเปล่า

ความจริงแล้ว คนจนก็มีเงินออมอยู่แล้ว แต่วิธีการออมของพวกเขา อาจจะเป็นในรูปแบบของการลงทุนที่พวกเขาคิดว่าสามารถเอาเงินนั้นคืนมาได้ง่ายในอนาคต โดยที่ไม่ได้สนใจเรื่องดอกเบี้ยเงินออมที่จะเพิ่มพูนในระยะยาว และสามารถที่จะเอาเงินคืนได้ในทันทีเวลาฉุกเฉิน เช่นการออมเงินในธคารออมสิน แต่พวกเขาออมเงินโดยวิธีการซื้อทองมาเก็บไว้ ซื้อสัตว์มาเลี้ยง วัสดุก่อสร้าง ซึ่งวิธีการออมเหล่านี้เขาต้องเผชิญกับปัญหาเวลาฉุกเฉิน เช่น เวลาป่วยต้องเข้าโรงพยาบาล จ่ายค่าเทอมลูก ต้องการขยายบ้าน งานฌาปณกิจศพ งานแต่งงาน

ซึ่งจะเป็นการยากที่จะตัดขาวัวข้างเดียวไปขายเวลาต้องการเงินฉุกเฉิน แต่จำนวนไม่มาก หรือผู้หญิงบางคนที่เก็บเงินออมให้กับครอบครัว พวกเขาจะเก็บไว้ใต้ที่นอน หรือเอาเงินนั้นให้ญาติยืม พอเวลาต้องการเงินคืนพวกเขาอาจจะไม่ได้คืนในทันที ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นปัญหาการออมของพวกเขา

Back to top

6. ทำไมสถาบันการเงินถึงคิดดอกเบี้ยเงินกู้สูงให้กับคนจน

เนื่องด้วยการบริการสินเชื่อให้กับคนจนนั้นค่อนข้างที่จะแพงเพราะค่าใช้จ่ายในการบริการเยอะ โดยเฉพาะจำนวนเงินขนาดเล็ก ซึ่งอันนี้เป็นเหตุผลสำคัญที่ธนาคารไม่อยากให้สินเชื่อขนาดเล็กให้คนจน 5000 บาท ตัวอย่างเช่น บุคคลคนเดียวกันต้องการสินเชื่อ 200000 บาท ซึ่งราคาต่อหน่วยก็สูงขึ้น การที่ไมโครเครดิตทำงานกับคนจนในชนบทนั้น ค่าใช้จ่ายจึงเพิ่มขึ้นอีกเพราะการต้องเดินทางไปหาลูกค้า สถาบันไมโครไฟแนนซ์คิดดอกเบี้ยเงินกู้สูงให้กับคนจนเพื่อที่จะบริหารงานให้อยู่ตัวได้เพื่อที่จะให้สินเชื่อเพิ่มและบริการแก่คนจนนั้นดำเนินต่อไป แต่อย่างไรก็ตามการทำงานของสถาบันการเงินนั้นขึ้นอยู่กับความมั่นคงของเงินทุน ซึ่งโครงการที่ให้เงินกู้แก่คนจนมีการถกเถียงกันบ่อยครั้งเกี่ยวกับระดับดอกเบี้ยเงินกู้เพื่อที่จะคงระดับดอกเบี้ยไว้ การให้ดอกเบี้ยที่ต่ำเกินไปให้คนจนก็เป็นสิ่งที่ดี แต่โครงการนั้นอาจจะไม่ดำเนินต่อไปได้ในนระยะยาว เนื่องจากค่าใช้จ่ายเยอะแล้วต้องหาทุนใหม่มาตลอด แต่ก็มีโครงการที่เติบโต โดยเฉพาะโครงการไมโครเครดิตบางโครงการที่บริการสินเชื่อดอกเบี้ยสูงแต่มีลูกค้าเยอะและสามารถดำรงโครงการต่อไป

จากหลักฐานแสดงให่เห็นว่าลูกค้าเต็มใจที่จะจ่ายดอกเบี้ยที่สูงกว่า สิ่งที่สำคัญคือ ระยะเวลาในการให้สินเชื่อที่นานกว่า พวกเขาไม่ได้สนใจถึงแม้เงินกู้นอกระบบจะมีดอกเบี้ยสูง หรือการเข้าถึงแหล่งเงินกู้ไม่ได้ ปัจจุบันเงินกู้นอกระบบนั้นดอกเบี้ยสูงถึง 20 เปอร์เซ็นต์ต่อวันในตลาดในชุมชนเมือง การคิดดอกเบี้ยเงินกู้ของเมืองไทยนั้นจะพิจารณาและคิดต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้าน ถ้าเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านแล้วจะรู้สึกแปลกใจมากเพราะประเทศไทยคิดดอกเบี้ยเงินกู้ต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านมาก ปกติการคิดดอกเบี้ยเงินกู้ของประเทศไทยนั้นอยู่ที่ 10-20 เปอร์เซ็นต์ต่อปี ในขณะที่ประเทศ กัมพูชาและประเทศเวียดนามดอกเบี้ยเงินกู้อยู่ที่30-50 เปอร์เซ็นต์ต่อปี ซึ่งดอกเบี้ยที่รัฐบาลตั้งไว้นั้นต่ำ ผู้เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรมไมโครเครดิตคิดว่าที่รัฐบาลให้สินเชื่อและคิดดอกเบี้ยต่ำจึงทำให้เกิดผลเสีย 2 ประการ คือ

• กองทุนเงินกู้ของรัฐบาลบิดเบือนจากตลาดทั่วไป และมีข้อจำกัดในการเติบโตของโครงการ
• โครงการนี้เป็นจุดประสงค์และเครื่องมือของทางการเมืองที่ใช้ในการหาเสียง

Back to top